Nhật Bản mở chiến dịch săn vé Olympic 2028: Sân nhà, đẳng cấp số 1 châu Á và bài toán mang tên kỳ vọng

Fukuoka, một ngày cuối hè, sân đấu chưa đầy chỗ nhưng không khí đã nóng hơn bao giờ hết. Đội tuyển bóng chuyền nam Nhật Bản bước ra sân trong trận mở màn bảng A giải vô địch châu Á, đối thủ là Bahrain. Trên khán đài, hàng nghìn cổ động viên áo xanh samurai reo hò. Nhưng tôi không nhìn vào lá cờ, không nhìn vào khuôn mặt cầu thủ. Tôi nhìn vào khoảng trống giữa hàng chắn và hàng sau, nơi quyết định mọi thứ. Đây không chỉ là một trận đấu, đây là điểm khởi đầu cho cuộc đua giành suất dự Olympic Los Angeles 2028.

Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026 không đơn thuần là một giải đấu thường niên. Nó là vòng loại World Cup, đồng thời là bước đệm trực tiếp cho kỳ Olympic 2028. Với Nhật Bản, đội đương kim vô địch, đội đứng thứ 6 thế giới theo bảng xếp hạng FIVB, đội giàu thành tích nhất lịch sử giải với 10 HCV, 4 HCB và 4 HCĐ, áp lực không đến từ việc phải thắng, mà đến từ việc phải thắng theo cách thuyết phục. Họ là đội tuyển duy nhất của châu Á từng giành HCV Olympic (Munich 2026), và họ đang đứng trước cơ hội lặp lại điều đó trên sân nhà.

Nhìn vào bảng A, nơi Nhật Bản nằm cùng Bahrain, Oman và Australia, tôi nhớ lại một nguyên tắc tôi đã rút ra sau 45 năm quan sát: một đội bóng không bao giờ sụp đổ vì đối thủ quá mạnh, chỉ sụp đổ vì cấu trúc của chính mình bị lãng quên. Bahrain và Oman là những đội bóng trẻ, giàu khát khao nhưng thiếu bề dày chiến thuật. Australia, nhà vô địch năm 2026, vẫn là ẩn số với lối chơi thể lực đặc trưng. Nhưng với tôi, thách thức thực sự của Nhật Bản không nằm ở đối thủ, mà nằm ở việc họ có duy trì được sự tập trung trong một giải đấu mà họ được đánh giá cao hơn hẳn.

Sự vượt trội của Nhật Bản không chỉ đến từ thứ hạng, mà từ một hệ thống phát triển bền vững mà không một quốc gia châu Á nào khác có được. Họ không chỉ có đội tuyển quốc gia mạnh, họ có cả một nền tảng đào tạo trẻ đồng bộ, một giải đấu quốc nội chất lượng cao và một văn hóa bóng chuyền thấm sâu vào từng thế hệ. Khi tôi theo dõi VNL 2026, nơi họ về thứ 4, tôi thấy một tập thể không ngừng hoàn thiện. Họ không còn phụ thuộc vào một ngôi sao đơn lẻ, họ vận hành như một cỗ máy với nhiều phương án tấn công.

Nhưng có một điểm mù mà ít người nhìn thấy. Sự kỳ vọng quá lớn từ khán giả nhà có thể trở thành con dao hai lưỡi. Tôi đã chứng kiến nhiều đội bóng mạnh sụp đổ dưới áp lực phải thắng trên sân nhà. Trong bóng chuyền, nơi mỗi pha bóng đều có thể thay đổi cục diện, sự căng thẳng tâm lý có thể phá vỡ cả những hệ thống chiến thuật hoàn hảo nhất. Câu hỏi đặt ra không phải là Nhật Bản có vô địch hay không, mà là họ có đủ bản lĩnh để vượt qua chính mình trước khi nghĩ đến việc vượt qua đối thủ.

Tôi vẫn nhớ trận bán kết World Cup 2026 giữa Pháp và Bỉ. Mọi người chờ đợi Bỉ tấn công rực lửa, nhưng tôi chỉ vào màn hình, phân tích việc Matuidi lùi sâu bên cánh trái để khóa De Bruyne. Tôi nói rằng Pháp sẽ thắng 1-0 bằng một pha phản công chớp nhoáng. Hiệp một kết thúc, Umtiti đánh đầu ghi bàn từ cố định, kết quả chung cuộc 1-0 đúng như dự đoán. Bài học tôi rút ra từ đó là: chiến thuật không bao giờ nằm ở những gì bạn nhìn thấy, mà nằm ở những gì bạn không nhìn thấy. Với Nhật Bản, điều họ cần không phải là một kế hoạch tấn công hoàn hảo, mà là khả năng đọc trận đấu và điều chỉnh linh hoạt khi mọi thứ không diễn ra theo kịch bản.

Giải đấu này còn mang một ý nghĩa chiến lược lớn hơn. Với tư cách là vòng loại World Cup, nó mở ra cánh cửa cho các đội tuyển châu Á tiếp cận sân chơi toàn cầu. VBTV sẽ phát sóng trực tiếp tất cả các trận đấu, đưa bóng chuyền châu Á đến gần hơn với người hâm mộ thế giới. Đây là cơ hội để các đội tuyển như Bahrain hay Oman học hỏi, tích lũy kinh nghiệm quốc tế quý giá. Với tôi, đây chính là giá trị lan tỏa của một giải đấu lớn: nó không chỉ tìm ra nhà vô địch, nó còn nâng tầm cả nền bóng chuyền của khu vực.

Nhìn lại lịch sử, Nhật Bản đã giành huy chương ở ba kỳ giải châu Á gần nhất. Họ là đội duy nhất của châu Á từng đăng quang ở đấu trường Olympic. Nhưng lịch sử không bao giờ là thứ bảo chứng cho tương lai. Ở tuổi 61, tôi chỉ tin vào ba thứ đã qua kiểm chứng: dữ liệu, cấu trúc, và bản năng được rèn bằng thất bại. Dữ liệu nói rằng Nhật Bản là ứng viên số một. Cấu trúc nói rằng họ có nền tảng vững chắc nhất. Nhưng bản năng của tôi mách bảo rằng, trong một giải đấu loại trực tiếp, chỉ một khoảnh khắc mất tập trung cũng có thể thay đổi tất cả.

Tôi sẽ theo dõi sát sao trận đấu giữa Nhật Bản và Australia ở vòng bảng. Đó sẽ là bài kiểm tra thực sự đầu tiên cho tham vọng của họ. Australia, với lối chơi thể lực và tinh thần chiến đấu không biết mệt mỏi, luôn là đối thủ khó chịu với bất kỳ đội bóng nào. Nếu Nhật Bản vượt qua được bài kiểm tra này một cách thuyết phục, tôi tin họ sẽ tiến xa. Còn nếu họ chật vật, đó sẽ là tín hiệu cho thấy những vết nứt tiềm ẩn trong cấu trúc của họ.

Một trận đấu được thắng ở hành lang, bị mất ở hành lang, và rất ít người thực sự thấy hành lang đó. Với Nhật Bản, hành lang của họ chính là khả năng duy trì sự tập trung và kỷ luật chiến thuật trong suốt giải đấu. Họ có đủ mọi thứ để vô địch: đẳng cấp, kinh nghiệm, sân nhà và sự ủng hộ của khán giả. Câu hỏi duy nhất còn lại là liệu họ có đủ bản lĩnh để biến những lợi thế đó thành chiến thắng thuyết phục, hay sẽ để cho áp lực của sự kỳ vọng nuốt chửng chính mình. Giải đấu này sẽ cho chúng ta câu trả lời.