Estonia hạ chủ nhà Phần Lan 3-2 tại Tampere: Phần Lan mất ngôi đầu bảng C vào tay Bỉ

Ở Nokia Arena, 9.813 khán giả Tampere đứng dậy khi Olivia Kunnari cất tiếng quốc ca Phần Lan. Cô là cháu gái của huấn luyện viên trưởng Olli Kunnari, và ban tổ chức đã chọn đúng người để hát: một giọng hát trong nhà, không phải một ca sĩ khách mời. Tôi ghi vào sổ tay hai chữ "có chuyện", rồi gạch đi, vì sợ mình đang tự kể cho mình nghe một câu chuyện chưa xảy ra. Ba giờ sau, Estonia rời sân với thắng lợi 3-2 (22-25, 25-21, 25-22, 20-25, 15-11), lấy đi của chủ nhà tấm vé chia sẻ ngôi đầu bảng C tại Giải vô địch bóng chuyền nam châu Âu 2026.

Sải bước cuối cùng luôn bắt đầu từ vạch xuất phát của một buổi chiều không ai nhớ. Với Estonia, vạch xuất phát ấy nằm ở trận đấu trước đó ít ngày: thắng Hà Lan 3-1 (27-25, 25-22, 18-25, 25-23), trong đó hai pha giao bóng liên tiếp của Timo Andre Lohmus ở tỉ số 22-22 set bốn đã định đoạt trận đấu. Không pha bóng nào trong số đó lọt vào bản tin tổng hợp của các hãng thông tấn lớn. Nhưng đội bóng bước vào Nokia Arena tối thứ Năm mang theo một thứ khác hẳn đội bóng chỉ vừa biết mình thắng.

Trước đó cùng ngày, Bỉ đã thắng Serbia 3-0 (25-19, 25-21, 25-16) để chiếm ngôi đầu bảng C, biến trận đấu ở Tampere thành cuộc tranh vị trí nhì bảng. Bảng chung cuộc: Bỉ 13 điểm, Phần Lan 11, Serbia 7, Đan Mạch 7, Estonia 5, Hà Lan 2. Vòng 1/8 khởi tranh từ thứ Bảy tại Sofia và Turin, với 16 đội còn lại của giải đấu gồm 24 đội. Phần Lan gặp Hy Lạp và Bỉ gặp Czechia, cả hai trận diễn ra ngày 20 và 21 tháng 9 tại Turin. Ba Lan gặp Latvia, Đức gặp Bulgaria ngày 19 tháng 9 tại Sofia; Ukraine gặp Romania và Pháp gặp Bồ Đào Nha tiếp theo ở đó ngày 20 tháng 9. Slovenia gặp Serbia tại Turin ngày 21 tháng 9, Ý gặp Đan Mạch cùng cuối tuần ấy. Bán kết và các trận tranh huy chương tổ chức tại Milan.

Nhìn lại năm set, không set nào giống set nào.

Set một, Phần Lan thắng 25-22 bằng thứ bóng chuyền rất Phần Lan: anh em Marttila và Joonas Jokela liên tục tìm được khoảng trống giữa tay chắn và biên dọc của Estonia. Đó là bài tấn công biên kèm phối hợp nhanh ở vị trí số ba, và nó hiệu quả cho tới khi Estonia đọc được nhịp.

Set hai, Lohmus mở khoảng cách 16-11 trước khi đóng set 25-21. Đối chuyền của Estonia bắt đầu ăn vào vùng giao bóng ngắn của chủ nhà, và hàng chắn Estonia dịch chuyển sớm hơn nửa nhịp.

Set ba là set hay nhất trận. Luka Marttila đánh ba ace liên tiếp, gỡ hòa 19-19, Nokia Arena nổ tung. Rồi Lohmus đưa ra pha chắn quyết định nâng tỉ số lên 22-20, và Estonia kết thúc set 25-22. Trận đấu này không được định đoạt ở set năm. Nó được định đoạt ở pha chắn 22-20 của Lohmus trong set ba — khoảnh khắc duy nhất Phần Lan đã chạm tay vào thế trận rồi để tuột.

Set bốn, chủ nhà phản ứng đúng cách: Niko Suihkonen vào thay Nooa Marttila, ghi bảy điểm, Phần Lan thắng 25-20 và kéo trận vào tie-break. Set năm, Estonia đóng lại 15-11.

Có một chi tiết khiến tôi phải gọi điện cho hai biên tập viên trước khi viết. Volleytimes.com ghi Lohmus 24 điểm và Teppan 16; WorldofVolley ghi ngược lại, Teppan 24 và Lohmus 16. Hai nguồn uy tín, hai con số đảo nhau. Tôi không xuất bản bất cứ thống kê nào khi chưa có ít nhất ba nguồn đối chiếu, và lần này tôi chọn viết theo hướng khác: điều chắc chắn là Estonia có hai mũi tấn công cùng vượt ngưỡng 15 điểm, và với một đội chỉ ghi 5 điểm ở vòng bảng, việc chia đều áp lực như vậy quan trọng hơn việc xác định ai ghi nhiều nhất.

Joonas Jokela có trận thứ 100 cho đội tuyển Phần Lan trong chính buổi tối ấy. Volleytimes.com cũng ghi nhận Olivia Kunnari hát quốc ca trước trận.

Câu chuyện được kể nhiều nhất sau trận là "Phần Lan hụt hơi ở set năm". Tôi không tin lắm. Đội chủ nhà không hụt hơi vì thể lực; họ hụt hơi vì cấu trúc đội hình. Suihkonen ghi bảy điểm sau khi vào thay Nooa Marttila — đó là giải pháp, nhưng cũng là một lời cảnh báo: một đội phải dựa vào phương án dự bị để kéo được set bốn thì đã đánh mất quyền chủ động từ trước. Chênh lệch giữa hai đội không nằm ở tổng điểm ghi được mà ở thời điểm ghi điểm. Estonia ghi điểm ở những pha bóng lớn: pha chắn 22-20 set ba, chuỗi giao bóng đầu set năm. Phần Lan ghi điểm khi trận đấu đã ngã ngũ hoặc khi còn quá sớm để tính.

Thêm một lớp nữa mà camera không quay được. Nooa Marttila bị rút ra sau khi hàng tấn công Phần Lan mất nhịp, ở tuổi mà một cầu thủ trẻ cần được giữ trong thế trận chứ không phải bị lấy ra khỏi đó. Kiểu thay người này tôi đã thấy quá nhiều lần trong sáu năm theo dõi các giải trẻ và các giải châu Âu: cầu thủ trẻ bị đẩy vào nhịp đấu lớn, rồi khi đội bóng cần một kết quả ngay, họ là người đầu tiên bị thay. Không ai ghi khoảnh khắc ấy vào biên bản trận đấu. Giải trẻ là nơi vĩ đại bắt đầu từ những vấp ngã không được ghi biên bản.

Còn Estonia, trước khi bất kỳ ai gọi họ là hiện tượng của giải, hãy nhìn lại bảng xếp hạng: 5 điểm, đứng thứ năm trong sáu đội. Một trận thắng ở Tampere không biến họ thành ứng viên. Nó chỉ chứng minh một điều hẹp hơn và thú vị hơn: khi Estonia giao bóng vào đúng vùng, họ chơi được thứ bóng chuyền mà các đội mạnh hơn không thích gặp.

Đội trưởng Phần Lan, Antti Ronkainen, nói sau trận rằng Estonia chơi tốt, muốn set năm và chiến đấu đến cùng, và Phần Lan giờ hướng sang đối thủ tiếp theo. Lohmus nói đội anh rất muốn thắng lại trước khán giả và đã cho đi tất cả những gì mình có. Hai câu nói ấy, đặt cạnh nhau, nói lên gần đủ về một buổi tối bóng chuyền ở Tampere.

Người ta nhớ tỉ số. Tôi nhớ cách Jokela đứng ở vạch giao bóng trong trận thứ 100 của anh ấy, và cách Olivia Kunnari hát xong rồi lặng lẽ bước xuống khỏi đường biên.

Trận đấu có thể kết thúc. Nỗi ám ảnh về câu chuyện bị bỏ lỡ thì chạy marathon không đích.